فرمول ساده توسعه ژاپن؛ مسئولیت پذیر باش و کارت را انجام بده!
مهدی منصرف خبرنگار اعزامی خبرگزاری تسنیم به ناگویا- برگزاری بیستمین دوره بازیهای آسیایی در استان آیچی ژاپن، بار دیگر توجهها را به یکی از کشورهای توسعهیافته آسیا و جهان معطوف کرده است. کشوری که توانسته به یکی از قدرتهای بزرگ اقتصادی و صنعتی دنیا تبدیل شود.
وقتی درباره ژاپن صحبت میشود، طبیعتاً تصاویری از قطارهای سریعالسیر شینکانسن، فناوریهای الکترونیکی و رباتیک، کارخانههای بزرگ خودروسازی، خیابانهای تمیز و منظم و یکی از اقتصادهای بزرگ جهان در ذهن شکل میگیرد، اما در کنار سیاستهای آموزشی، اقتصادی و صنعتی، شاید یکی از عواملی که در بررسی توسعه این کشور باید مورد توجه قرار گیرد، رفتارهای روزمره مردم و فرهنگ حاکم بر انجام وظایف اجتماعی باشد.

در ژاپن، مسئولیتپذیری و سختکوشی تنها، واژههایی در کنار سایر کلمات فرهنگ لغت نیستند؛ بلکه بخشی از فرهنگ عمومی و رفتار اجتماعی مردم این کشور به شمار میروند. در این فرهنگ، بزرگی یا کوچکی یک مسئولیت لزوماً تعیینکننده میزان اهمیت آن نیست. وقتی کاری برعهده فردی قرار میگیرد، انتظار میرود آن را به درستی و با دقت انجام دهد و قوانین و چارچوبهای اجتماعی نیز رعایت شوند.
شاید بهترین نمونه را بتوان همین روزها در جریان برگزاری بازیهای آسیایی در استان آیچی و شهر ناگویا دید؛ جایی که هزاران نفر در بخشهای مختلف این رویداد، وظایفی را بر عهده گرفتهاند که شاید بسیاری از آنها به چشم مخاطب نیاید.
راهنماهای مسابقات را میتوان ساعتها در اطراف سالنها دید؛ افرادی که حتی زیر باران در محل تعیینشده خود میایستند و مسیر را به ورزشکاران، خبرنگاران و تماشاگران نشان میدهند. در داخل سالنها نیز داوطلبانی از ابتدای صبح تا پایان مسابقات در کنار ورودیها حضور دارند؛ به تماشاگران خوشامد میگویند، مسیرها را نشان میدهند و در صورت نیاز برای پیدا کردن جایگاه یا بخشهای مختلف سالن راهنمایی میکنند.
شاید از بیرون، ایستادن چند ساعت در یک نقطه و تکرار چندباره یک جمله یا یک حرکت، کاری ساده به نظر برسد؛ اما وقتی همین وظیفه از آغاز تا پایان یک روز مسابقه با همان دقت و حوصله انجام میشود، معنای دیگری پیدا میکند.

نمونه دیگری از این رفتار را میتوان در سیستم حملونقل شهری مشاهده کرد. رانندگان قطارها در جریان حرکت خود، بارها برای بررسی شرایط واگنها و اطمینان از وضعیت قطار، این روند را به شکلی منظم و تکرارشونده انجام میدهند و در جریان کار، حتی نسبت به مسافران و محیط اطراف نیز رفتارهای حرفهای و محترمانهای دارند.
نکته قابل توجه این است که بسیاری از این رفتارها الزاماً برای جلب توجه دیگران انجام نمیشوند. کسی که ساعتها زیر باران مسیر سالن را به دیگران نشان میدهد، داوطلبی که از صبح تا پایان مسابقات در ورودی میایستد یا کارمندی که یک رویه مشخص را بارها و بارها تکرار میکند، لزوماً در مرکز توجه قرار ندارد، اما کارش باید انجام شود.
شاید همین نقطه، یکی از تفاوتهای قابل توجه فرهنگی در جامعه ژاپن نسبت به سایر کشورها باشد؛ اینکه اهمیت یک مسئولیت الزاماً با اندازه آن سنجیده نمیشود و دیده شدن یا نشدن آن نیز لزوماً تعیینکننده کیفیت انجام آن نیست.
این فرهنگ طبیعتاً یک شبه شکل نگرفته است. آموزش و تربیت اجتماعی از سالهای کودکی آغاز میشود و در مدرسه، خانواده و محیط اجتماعی ادامه پیدا میکند تا فرد به تدریج متوجه شود در قبال کاری که بر عهده میگیرد باید پاسخگو باشد. این مسئولیت چه در جایگاه یک نیروی کار و چه به عنوان یک شهروند، در نهایت بخشی از رفتار اجتماعی فرد را شکل میدهد. سختکوشی را نمیتوان صرفاً به معنای بیشتر کار کردن یا ساعتهای طولانیتر فعالیت دانست. شاید در مورد ژاپن، مفهوم دقیقتر این باشد که فرد کاری را که بر عهده گرفته، جدی بگیرد و برای انجام درست آن تلاش کند.

ژاپن امروز در حوزههای خودروسازی، رباتیک، الکترونیک و فناوریهای پیشرفته از کشورهای مهم جهان به شمار میرود. با این حال، توسعه این کشور را نمیتوان تنها در کارخانههای بزرگ، فناوریهای پیشرفته و محصولات صنعتی جستجو کرد.
بخشی از این مسیر را میتوان در رفتارهای روزمره جامعه دید؛ جایی که هر فرد تلاش میکند مسئولیت خود را، هرچقدر هم کوچک و تکراری باشد، جدی بگیرد و در چارچوب قانون و نظم اجتماعی آن را به درستی انجام دهد.
برای فهم ژاپن لازم نیست همیشه به آسمانخراشها، کارخانههای بزرگ و محصولات رباتیک و الکترونیکی این کشور نگاه کرد. گاهی کافی است به فردی نگاه کنیم که در گوشهای از یک سالن ورزشی، ایستگاه قطار یا خیابان، وظیفهای ساده را ساعتها تکرار میکند و هر بار تلاش دارد آن را درست انجام دهد.
شاید توسعه، پیش از آنکه در کارخانهها و مراکز صنعتی شکل بگیرد، از همین رفتارهای کوچک آغاز شده باشد. از جایی که هر فرد مسئولیت خودش را جدی میگیرد. این فرمول پیشرفت و توسعه ژاپن است.
انتهای پیام/



